گرم کردن ماشین؛ در زمستان چطور ماشین رو گرم کنیم؟
با شروع فصل سرما و صبح‌های یخبندان، یکی از دغدغه‌های همیشگی هر راننده‌ای اینه که بعد از چرخوندن سوئیچ چقدر باید صبر کنه تا ماشین راه بیفته. از قدیم این باور بین راننده‌ها جا افتاده که باید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ماشین درجا کار کنه تا اصطلاحاً موتورش گرم بشه. اما تکنولوژی خودروها نسبت به چند دهه پیش زمین تا آسمون فرق کرده. گرم کردن اصولی ماشین در زمستان نه تنها استهلاک موتور رو به حداقل می‌رسونه، بلکه جلوی هدر رفتن بنزین، دوده زدن شمع‌ها و خراب شدن قطعات حساس رو هم می‌گیره.
توی این راهنمای جامع، قدم به قدم روش درست گرم کردن خودرو، عوارض حرکت با موتور سرد، تفاوت انواع موتورها و باورهای غلطی که خرج‌های میلیونی روی دستت میذارن رو با هم بررسی می‌کنیم.
ایا قبل از حرکت ماشین باید گرم شود؟
جواب کوتاه اینه: بله، اما نه اون مدلی که خیلی‌ها فکر می‌کنن!
در طول شب و زمانی که هوا سرده، تمام روغن موتور به خاطر جاذبه زمین توی کارتل جمع میشه و به دلیل افت شدید دما، ویسکوزیته یا همون غلظت روغن به شدت بالا میره؛ یعنی روغن شبیه به عسل سفت میشه. وقتی صبح استارت می‌زنی، پمپ روغن (اویل پمپ) نیاز به کمی زمان داره تا این روغن غلیظ رو از پایین موتور بکشه و از کانال‌های بسیار باریک عبور بده تا به بالاترین نقاط مثل میل‌سوپاپ، سرسیلندر و استکان‌های تایپیت برسونه.
تفاوت بزرگ اینجاست: ماشین‌های کاربراتوری قدیم به خاطر سیستم مکانیکی مکش سوخت (ژیگلورها) باید چند دقیقه درجا کار می‌کردن تا سوخت خوب تبخیر بشه و موتور خاموش نشه. اما ماشین‌های انژکتوری امروزی کامپیوتر هوشمند (ECU) و سنسور دمای آب دارن. به محض استارت، ایسیو مقدار پاشش بنزین رو افزایش میده و استپر موتور یا دریچه گاز برقی دور موتور رو بالا نگه می‌داره تا ماشین خاموش نشه. بنابراین گرم شدن ماشین در صبح فقط به اندازه‌ای زمان نیاز داره که روغن به مدارها برسه، نه بیشتر!
موتور خودرو قبل از رانندگی چقدر باید گرم شود؟
خیلی از راننده‌ها می‌پرسن دقیقاً چند دقیقه یا چند ثانیه باید صبر کنیم؟ فرمول استاندارد برای خودروهای امروزی اینه:
- در دمای بالای صفر درجه سانتی‌گراد: بین ۳۰ تا ۴۵ ثانیه درجا کار کردن کاملاً کافیه.
- در دمای صفر تا منفی ۱۰ درجه: بین ۶۰ تا ۹۰ ثانیه درجا کار کردن برای گردش روغن کافیه.
- در سرمای شدید قطبی (زیر منفی ۱۵ درجه): نهایتاً ۲ دقیقه درجا کار کردن.
بعد از این مدت‌زمان کوتاه، روغن موتور به تمام نقاط حیاتی رسیده و ماشین آماده حرکته. بقیه پروسه گرم شدن موتور حتماً باید در حال حرکت آرام و ملایم با دور موتور پایین انجام بشه، نه با ایستادن و درجا کار کردن توی پارکینگ یا کنار خیابون.
جدول استاندارد زمان درجا کار کردن بر اساس دمای هوا
| دمای محیط بیرونی | زمان استاندارد درجا کار کردن | حداکثر دور موتور در کیلومترهای اولیه | وضعیت استفاده از بخاری |
|---|---|---|---|
| بالاتر از ۵+ درجه سانتی‌گراد | ۳۰ ثانیه | زیر ۲۵۰۰ دور در دقیقه | دور کند بعد از ۲ دقیقه حرکت |
| بین ۰ تا ۵+ درجه سانتی‌گراد | ۴۵ تا ۶۰ ثانیه | زیر ۲۲۰۰ دور در دقیقه | خاموش تا زمان تکان خوردن آمپر |
| بین ۵- تا ۰ درجه سانتی‌گراد | ۶۰ تا ۹۰ ثانیه | زیر ۲۰۰۰ دور در دقیقه | خاموش تا بالا آمدن خط اول آمپر |
| کمتر از ۵- درجه (یخبندان) | ۹۰ تا ۱۲۰ ثانیه | زیر ۲۰۰۰ دور در دقیقه با دنده سبک | خاموش تا زمان تثبیت دمای آب |
در زمستان چگونه ماشین را گرم کنیم؟ (فرمول گام به گام ۳ مرحله‌ای)
برای اینکه در زمستان موتور و بقیه اجزای مکانیکی ماشینت بدون سرسوزنی آسیب به دمای ایده‌آل کاری برسن، دقیقاً این سه مرحله استاندارد رو رعایت کن:
1. استارت صحیح بدون فشار دادن پدال گاز
سوئیچ رو باز کن، صبر کن تا صدای پمپ بنزین قطع بشه و چراغ‌های چک خاموش بشن، بعد کلاچ رو تا انتها فشار بده (حتی در خودروهای دنده‌ای، گرفتن کلاچ بار فلای‌ویل و گیربکس رو از روی استارت برمی‌داره) و استارت بزن. به هیچ عنوان پات رو روی پدال گاز نذار. سنسورهای موتور به صورت هوشمند دور موتور رو روی ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ تنظیم می‌کنن. تا زمانی که کمربندت رو ببندی، عینک یا آینه‌ها رو تنظیم کنی، حدود ۴۰ ثانیه گذشته و فشار روغن تثبیت شده.
2. آغاز حرکت ملایم با دنده سبک و دور موتور کنترل‌شده
دنده رو جا بزن و با کمترین میزان گاز دادن ماشین رو به حرکت دربیار. دنده‌ها رو زود سبک کن و اجازه نده دور موتور از ۲۵۰۰ دور بالاتر بره. این حرکت ملایم باعث میشه نه فقط موتور، بلکه واسکازین گیربکس، دیفرانسیل، پلوس‌ها، بلبرینگ چرخ‌ها و کمک‌فنرها که اون‌ها هم در اثر سرما سفت شدن، به صورت هم‌زمان و متعادل گرم بشن. ماشین درجا کار کنه این بخش‌ها تا شروع حرکت کاملاً یخ‌زده می‌مونن.
3. فعال‌سازی بخاری پس از بیدار شدن آمپر آب
تا زمانی که عقربه آمپر آب از کف تکون نخورده، فن بخاری رو روی درجه بالا روشن نکن. بعد از حدود ۳ تا ۵ دقیقه رانندگی ملایم، ترموستات کم‌کم وارد مدار میشه، حرارت به داخل اتاق میاد و حالا می‌تونی دور موتور رو بالا ببری و با ریتم عادی رانندگی کنی.
عوارض گرم نکردن ماشین و خطرات حرکت ماشین با موتور سرد
اگه عادت داری به محض استارت زدن، دنده رو جا بزنی و پات رو بذاری روی گاز و پرشتاب بری، داری با دست خودت عمر موتور رو نصف می‌کنی. مهم‌ترین عوارض شتاب‌گیری و حرکت تند با موتور سرد شامل موارد زیر میشه:
۱. پدیده شسته شدن فیلم روغن (Fuel Dilution)
در موتور سرد، بنزین به درستی اتمیزه یا پودر نمیشه. برای جبران احتراق ضعیف، ایسیو بنزین بیشتری می‌پاشه. این قطرات بنزین نسوخته به دیواره بسیار سرد سیلندر برخورد می‌کنن و فیلم نازک روغنی رو که از اصطکاک جلوگیری می‌کنه می‌شورن و داخل کارتل میریزن. نتیجه این پدیده سایش شدید فلز روی فلز و رقیق و خراب شدن کیفیت روغن موتوره.
۲. ساییدگی شدید رینگ، پیستون و دیواره سیلندر
پیستون‌ها از آلومینیوم ساخته شدن که ضریب انبساط حرارتی بالایی داره، اما بدنه بلوک سیلندر معمولاً از چدن یا آلیاژهایی با ضریب انبساط کمتره. در زمان گاز دادن ناگهانی در سرما، پیستون خیلی سریع‌تر از بدنه سیلندر منبسط میشه و چون روانکاری هنوز کامل نیست، خط و خش‌های عمیق روی دیواره سیلندر می‌افته که اصطلاحاً بهش خط افتادن سیلندر و روغن‌سوزی میگن.
۳. آسیب کشنده به توربوشارژر
اگه ماشین توربو داری (مثل هایما، فیدلیتی، دنا پلاس توربو، شاهین و تارا توربو)، گاز دادن با موتور سرد حکم مرگ توربو رو داره. شفت توربوشارژر با سرعتی بالاتر از ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار دور در دقیقه می‌چرخه و یاتاقان‌های اون کاملاً شناور در روغنه. روغن سرد و سفت توان عبور از مدار باریک روغن توربو رو نداره و شفت خشک می‌چرخه که باعث لقی شفت، روغن‌ریزی اینترکولر و سوختن کارتریج توربو میشه.
۴. خام‌سوزی، کیپ شدن کاتالیزور و خرابی سنسور اکسیژن
کاتالیزور اگزوز خودرو برای تجزیه گازهای آلاینده باید به دمای بسیار بالا (حدود ۴۰۰ تا ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد) برسه. وقتی ماشین با موتور کاملاً سرد تحت فشار قرار می‌گیره، بنزین خام زیادی وارد اگزوز میشه که این سوخت خام روی شبکه‌های حساس سرامیکی کاتالیزور دوده می‌بنده، اون‌ها رو مسدود می‌کنه و سنسور اکسیژن رو هم از کالیبره خارج می‌کنه.
۵. آسیب به گیربکس اتوماتیک
واسکازین گیربکس‌های اتوماتیک در سرما به شدت غلیظ میشه و فشار هیدرولیکی لازم برای کلاچ‌ها و شیربرقی‌ها دیرتر تامین میشه. شتاب‌گیری ناگهانی در این حالت باعث تقه زدن شدید گیربکس، لغزش صفحات کلاچ و سوختن صفحات فیبری میشه.
نقش ویسکوزیته و کیفیت روغن موتور در گرم شدن خودرو
یکی از مهم‌ترین عوامل در سرعت گرم شدن و محافظت از موتور، انتخاب روغن مناسب فصله. عدد اول در روغن‌های مولتی‌گرید با حرف W (مخفف Winter یعنی زمستان) سنجیده میشه:
- روغن‌های 5W-30 و 5W-40: در دمای منفی ۳۰ درجه هم روان می‌مونن و بعد از استارت در کمتر از ۳ تا ۵ ثانیه به سرسیلندر می‌رسن.
- روغن‌های 10W-40: برای دمای تا منفی ۲۰ درجه مناسبن و در ابتدای استارت نیاز به حدود ۱۰ تا ۱۵ ثانیه زمان برای پمپاژ کامل دارن.
- روغن‌های 20W-50: برای سرمای زیر صفر اصلاً مناسب نیستن؛ این روغن‌ها در یخبندان فوق‌العاده سفت میشن و اویل‌پمپ فشار بسیار زیادی رو تحمل می‌کنه تا اون رو بالا بکشه.
استفاده از روغن سازگار با استاندارد دفترچه خودرو باعث میشه استهلاک استارت سرد به حداقل ممکن برسه.
اشتباهات خطرناک در گرم کردن ماشین
چند باور اشتباه بین راننده‌ها وجود داره که دقیقاً نتیجه عکس میده و باید کنار گذاشته بشه:
- گاز دادن‌های مکرر و هرز درجا: بعضی راننده‌ها برای اینکه موتور زودتر به دمای کار برسه، پشت سر هم پدال گاز رو فشار میدن. این کار در زمانی که روغن سفته یعنی سایش خشک یاتاقان‌ها و تراشیده شدن رینگ‌ها.
- درجا کار کردن بیشتر از ۵ تا ۱۰ دقیقه: وقتی خودرو در حالت خلاص کار می‌کنه، احتراق ناکامل رخ میده و موتور خیلی کندتر گرم میشه. علاوه بر هدر رفتن بی‌دلیل بنزین، دوده سیاه روی شمع‌ها می‌شینه و روغن سریع‌تر خاصیتش رو از دست میده.
- روشن کردن سریع بخاری روی بیشترین درجه: بخاری ماشین از گرمای مایع خنک‌کننده (آب رادیاتور) استفاده می‌کنه. اگه همون ابتدای کار بخاری رو با تمام توان روشن کنی، گرمای ضعیف اولیه‌ای که تازه داره تشکیل میشه رو مصرف می‌کنی و زمان رسیدن موتور به دمای نرمال دو تا سه برابر طول می‌کشه.
- تخلیه یا برداشتن ترموستات در زمستان: بعضی تعمیرکاران غیرحرفه‌ای ترموستات رو باز می‌کنن. این فاجعه‌بارترین کاره؛ چون بدون ترموستات آب دائم داخل رادیاتور می‌چرخه و موتور در سرما هیچ‌وقت به دمای کاری ایده‌آل نمیرسه و ماشین همیشه با موتور سرد و مصرف سوخت بالا حرکت می‌کنه.
از کجا بفهمیم ماشین گرم شده و آماده رانندگی پرشتابه؟
برای اینکه با خیال راحت پات رو روی گاز بذاری و دنده‌ها رو با دور بالا پر کنی، این نشانه‌ها رو در نظر بگیر:
- افت عقربه دور موتور (تاچومتر): پس از استارت سرد، دور موتور روی عدد ۱ یا کمی بالاتر (۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰) وایمیسته. به محض اینکه به حدود ۸۵۰ تا ۹۰۰ دور در دقیقه برگشت، یعنی ساسات اتوماتیک از مدار خارج شده و دور موتور آرام گرفته.
- بالا آمدن عقربه آمپر آب: وقتی عقربه از کف جدا بشه و حدود یک‌چهارم یا یک‌سوم صفحه رو بالا بره، نشان‌دهنده رسیدن مایع خنک‌کننده به بالای ۶۰ درجه سانتی‌گراده. زمانی که عقربه نزدیک وسط (۸۰ تا ۹۰ درجه) فیکس شد، موتور در بهترین وضعیت بازدهی قرار داره.
- نرم و روان شدن کلاچ و دنده‌ها: جا رفتن دنده‌ها از حالت سفتی اولیه خارج میشه و تعویض دنده کاملاً بی‌صدا و نرم صورت می‌گیره.
- حرارت مطبوع باد بخاری: باد خروجی از کانال‌های تهویه کاملاً گرم و پرحرارت میشه. اگر بخاری گرم نمیشه به مقاله علت گرم نکردن بخاری ماشین سر بزنید.
تفاوت گرم کردن ماشین‌های توربو و دوگانه‌سوز (CNG)
- خودروهای توربوشارژ: حساسیت این ماشین‌ها چند برابر بیشتره. بعد از ۶۰ ثانیه درجا کار کردن، حتماً تا ۵ کیلومتر اول نباید بوست توربو وارد مدار بشه؛ یعنی پدال گاز نباید بیشتر از ۳۰ درصد فشرده بشه تا توربو در حالت خنک با دور پایین کار کنه.
- خودروهای دوگانه‌سوز (CNG/LPG): گاز مایع یا گاز طبیعی در زمان انبساط حرارت رو به شدت جذب می‌کنه و رگلاتور گاز رو به نقطه یخ‌زدگی می‌رسونه. به همین دلیله که خودروهای دوگانه حتماً باید با بنزین استارت بخورن و حرکت کنن تا آب موتور گرم بشه و رگلاتور رو گرم کنه، بعد از رسیدن آمپر به خط اول، سیستم به طور خودکار یا دستی روی گاز سوئیچ بشه.
ارتباط استارت سرد در زمستان و سلامت باتری خودرو
فرآیند گرم کردن موتور بدون یک استارت قوی اصلاً شروع نمیشه! در صبح‌های سرد زمستانی، روغن سفت داخل موتور مقاومت بسیار بالایی در برابر گردش میل‌لنگ ایجاد می‌کنه. از طرف دیگه، واکنش‌های الکتروشیمیایی داخل باتری ماشین در دمای زیر صفر کُند میشه و راندمان باتری تا ۴۰ الی ۵۰ درصد کاهش پیدا می‌کنه.
این یعنی استارت در هوای سرد به جریانی معادل دو تا سه برابر حالت عادی نیاز داره. اگه باتری ماشینت فرسوده، کهنه یا سولفاته شده باشه، استارت سنگین می‌خوره، صدای تق‌تق میاد یا کلاً چراغ‌های پشت آمپر خاموش میشن و ماشین روشن نمیشه.
خرید باتری ماشین با نصب رایگان در محل
برای خرید انواع باتری ماشین با گارانتی و تعویض باتری رایگان در محل، کلیک کنید یا تماس بگیرید
برای اینکه در روزهای برفی و یخبندان اول صبح با خودروی خاموش وسط پارکینگ یا خیابون نمونی، پیشنهاد می‌کنیم قبل از موج سرمای شدید وضعیت باتری رو چک کنی. در صورت نیاز به بررسی دقیق یا تعویض سریع، می‌تونی از خدمات تعویض باتری ماشین در محل باتری ایراندوست استفاده کنی. تکنسین‌های ما با تجهیزات دیجیتال تست سلامت دینام و باتری در کمترین زمان کنارت حاضر میشن و باتری‌های اورجینال و با تاریخ روز رو با گارانتی معتبر روی ماشینت نصب می‌کنن.
سوالات متداول درباره گرم کردن ماشین در زمستان
عوارض گرم نکردن ماشین چیه؟ اگر بدون گرم کردن ماشین سریع رانندگی کنیم چی میشه؟
روغن سفت به یاتاقان‌ها و رینگ‌ها نمی‌رسد، بنزین خام دیواره سیلندر را می‌شوید، کاتالیزور دوده می‌گیرد و به مرور زمان خودرو دچار روغن‌سوزی و افت شتاب محسوس می‌شود.
آیا درجا کار کردن برای گرم شدن ماشین، بنزین بیشتری مصرف می‌کنه؟
بله؛ درجا کار کردن ماشین بنزین را بدون اینکه کیلومتری طی شود می‌سوزاند. به دلیل تزریق سوخت بیشتر توسط ECU در حالت ساسات، نیم ساعت درجا کار کردن می‌تواند نزدیک به یک لیتر بنزین را هدر دهد.
چقدر طول می‌کشه تا بخاری ماشین در زمستان گرم شه؟
حدود ۳ تا ۵ دقیقه رانندگی ملایم نیاز است تا آب رادیاتور گرم شده و به رادیاتور بخاری داخل اتاق برسد. روشن کردن بخاری بلافاصله پس از روشن کردن موتور، فقط باد سرد به داخل می‌دهد و زمان گرم شدن موتور را طولانی‌تر می‌کند.
چرا بعد از استارت دور موتور ماشین بالا میره؟
ایسیو از طریق سنسور دمای آب متوجه سرد بودن موتور می‌شود و برای جلوگیری از لرزش و خاموش شدن، ساسات اتوماتیک را فعال کرده و با باز کردن مسیر هوا از طریق استپر یا دریچه گاز، دور موتور را روی ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ دور نگه می‌دارد.